Czym jest witamina D?
Witamina D to tak naprawdę grupa związków chemicznych, które w aktywnej postaci zachowują się i pełnią funkcje hormonów. Potocznie nazywa się ją również „witaminą słońca” ze względu na to, że organizm wytwarza ją głównie w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego.
Występuje w trzech formach – dwóch podstawowych i jednej mieszanej. D3 jest głównie syntetyzowana w skórze człowieka pod wpływem słońca oraz występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. D2 występuje głównie w drożdżach i grzybach. Natomiast D1 to mieszanina związków, znajdująca się m.in. w tranie.
Jakie właściwości ma witamina D?
Witamina D pełni wiele kluczowych funkcji oraz wywiera wpływ na niemal wszystkie komórki i układy w organizmie. Jej aktywna forma witaminy zwiększa wchłanianie wapnia, utrzymuje właściwe stężenie wapnia i fosforu, wzmacnia układ odpornościowy, wspiera cały układ ruchu – zarówno układ kostny, jak i mięśniowy, a także wpływa korzystnie na układ nerwowy oraz samopoczucie.
Skutki niedoboru witaminy D
Niedobór witaminy D jest niebezpieczny dla funkcjonowania całego organizmu. Negatywnie wpływa to na działanie praktycznie wszystkich układów:
- Układ ruchu – zaburzenia mineralizacji kości, upośledzone wchłanianie wapnia i fosforu, nadczynność przytarczyc, choroby kośćca, bóle kości i pleców, osłabienie mięśni, zaburzenie równowagi;
- Układ nerwowy – depresja, wahania nastroju, stany lękowe, problemy ze snem, przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją, zaburzenia rozwoju mózgu, zwiększone ryzyko wystąpienia schorzeń neurologicznych;
- Układ odpornościowy – nawracające infekcje, słabsze i wolniejsze gojenie się ran, zwiększona podatność na choroby autoimmunologiczne, alergie, gorsze rokowania u pacjentów z chorobami nowotworowymi;
- Układ krążenia – insulinooporność, cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia, wyższe ryzyko niektórych nowotworów;
- Metabolizm – trudności z redukcją masy ciała, większy apetyt.
Dlaczego naturalne źródła nie wystarczają?
Mimo że witamina D jest łatwo dostępna – jej głównym źródłem jest słońce – w praktyce jej naturalne źródła są niewystarczające do utrzymania jej prawidłowego poziomu w organizmie.
Najważniejszym ograniczeniem jest położenie geograficzne oraz sezonowość. W Polsce przez klimat umiarkowany oraz pory roku można korzystać z odpowiedniego nasłonecznienia wyłącznie od kwietnia do września. W dodatku w tym okresie należy przebywać na słońcu przez około 15-30 minut w godzinach 10:00-16:00 z odsłoniętymi ramionami i nogami, by wytworzyć odpowiednią ilość witaminy. Współczesny styl życia, oparty na spędzaniu większości czasu w zamkniętych pomieszczeniach, zazwyczaj ogranicza naturalną produkcję.
Drugim istotnym powodem jest niska zawartość witaminy D w żywności. Nawet zbilansowana dieta nie jest w stanie pokryć dziennego zapotrzebowania. Naturalnie występuje ona jedynie w tłustych rybach, żółtkach jaj oraz niektórych grzybach, natomiast w warzywach i owocach nie można jej znaleźć wcale.
Najlepsza pora na przyjmowanie witaminy D
Tak naprawdę nie ma jednej określonej godziny czy pory dnia, podczas której witamina D wchłania się najlepiej. Wszystko zależy od rodzaju posiłku, podczas którego jest suplementowana. Należy ona do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego najlepiej przyjmować ją w trakcie posiłku zawierającego tłuszcze. Kluczowa jest także systematyczność – tylko regularna, codzienna suplementacja przynosi oczekiwane efekty.
Artykuł ma charakter informacyjny. W razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.
